دادههای تازه منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران نشان میدهد که در یک سال گذشته بخشی از کالاهای اساسی با جهشهای قیمتی کمسابقه مواجه شدهاند؛ بهطوریکه قیمت برخی اقلام خوراکی بین ۲۱۵ تا ۴۳۱ درصد افزایش یافته است. این روند بیانگر فشار قابلتوجه تورمی در سبد غذایی خانوارها طی ماههای اخیر است.
بر اساس این گزارش، برنج خارجی، مرغ، تخممرغ، روغن مایع و روغن نباتی جامد در میان کالاهایی قرار دارند که بیشترین افزایش قیمت را تجربه کردهاند. بررسیها نشان میدهد در این میان روغن نباتی با رشد قیمتی بیش از ۴۰۰ درصدی در صدر فهرست رکوردداران گرانی قرار گرفته و پس از آن تخممرغ و برخی دیگر از اقلام پروتئینی رشدهای قابل توجهی را ثبت کردهاند.
نقش شوکهای ارزی و تحولات سیاسی در جهش قیمتها
اقتصاددانان معتقدند مجموعهای از شوکهای سیاستی و سیاسی در شکلگیری این روند نقش داشته است. یکی از مهمترین عوامل، حذف ارز ترجیحی ۲۷ هزار و ۵۰۰ تومانی در دیماه سال گذشته بود که بلافاصله موجی از افزایش قیمت در بازار کالاهای اساسی ایجاد کرد و هزینه تأمین مواد غذایی را بالا برد.
در کنار این عامل، تحولات امنیتی و نظامی نیز بر فضای اقتصادی اثر گذاشت. وقوع جنگ دوازدهروزه در اواخر خرداد و اوایل تیر و سپس آغاز درگیری دیگری از نهم اسفندماه، به گفته کارشناسان، از طریق اختلال در زنجیره تأمین، افزایش هزینه حملونقل و رشد انتظارات تورمی، فشار مضاعفی بر بازار مواد غذایی وارد کرد.
انعکاس شوکهای اقتصادی در سفره خانوار
بررسی جدول منتشرشده از سوی مرکز آمار نشان میدهد که این مجموعه عوامل در نهایت به رشد قابل توجه قیمت خوراکیها در یک سال گذشته منجر شده است؛ موضوعی که به طور مستقیم بر قدرت خرید خانوار و الگوی مصرف اثر گذاشته و برخی اقلام غذایی را به یکی از کانونهای اصلی تورم تبدیل کرده است.
کارشناسان معتقدند تداوم این روند میتواند پیامدهایی فراتر از بازار کالاها داشته باشد و بر شاخصهای رفاهی و امنیت غذایی نیز اثرگذار باشد؛ از همین رو مدیریت بازار نهادهها، کنترل انتظارات تورمی و ثبات در سیاستهای ارزی از جمله اقداماتی است که برای مهار این فشارها ضروری به نظر میرسد.
