بحران جدید در بازار جهانی بنزین و گازوئیل
به گزارش اقتصاد نو، در حالی که قیمت نفت خام پس از کاهش تنشهای اخیر در خاورمیانه به حالت تثبیت درآمده و در حال حاضر زیر ۸۰ دلار قرار دارد، بازار جهانی بنزین و گازوئیل با بحران جدیدی در عرضه مواجه شده است. این بحران میتواند موجی جدید از تورم انرژی را در کشورهای مختلف به همراه داشته باشد.
گزارشهای جدید رویترز نشان میدهد که بازار فرآوردههای نفتی، بهویژه در زمینه بنزین و گازوئیل، نشانههای بارزی از کمبود عرضه را به نمایش گذاشته است. حاشیه سود پالایشگاهها در اروپا و آمریکا به بالاترین سطوح در چند سال اخیر رسیده و قیمت عمدهفروشی سوخت همچنان تحت فشار است. این وضعیت نشاندهنده آن است که آرامش نسبی در بازار نفت خام هنوز به بازار سوخت منتقل نشده است.
یکی از دلایل اصلی این بحران، تصمیم روسیه برای توقف صادرات گازوئیل تا پایان ماه ژوئیه است. مسکو این اقدام را پس از حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای روسی و با هدف تأمین نیاز داخلی اتخاذ کرده است. روسیه که دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل در جهان به شمار میرود، در ماههای اخیر با کاهش قابلتوجه ظرفیت پالایش و افزایش قیمت داخلی سوخت مواجه شده است.
این محدودیتها در زمانی حساس اعمال شده است؛ زیرا ذخایر جهانی سوخت در پایینترین سطوح قرار دارد و همزمان با آغاز فصل سفرهای تابستانی در نیمکره شمالی و فصل برداشت محصولات کشاورزی در بسیاری از کشورها، تقاضا برای گازوئیل در بخش حملونقل و کشاورزی افزایش یافته و فشار بیشتری بر بازار وارد کرده است.
نیل کرازبی، تحلیلگر شرکت «اسپارتا کامودیتیز»، اظهار میدارد: «ظرفیت پالایشی کافی در سطح جهان برای مدیریت این حجم از تقاضا باقی نمانده است» و اضافه میکند که ادامه بالابودن قیمت سوخت میتواند بهزودی تقاضای مصرفکنندگان را کاهش دهد.
بر اساس گزارش رویترز، حاشیه سود پالایش گازوئیل در اروپا در روز چهارشنبه و پس از اعلام ممنوعیت صادرات از سوی روسیه، به رکورد بیش از ۶۰ دلار در هر بشکه رسید. همچنین، بنزین اروپا در هفته جاری با اختلاف قیمتی حدود ۴۱ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام معامله شد که بالاترین رقم از تابستان ۲۰۲۲ به شمار میرود.
در همین حال، آژانس بینالمللی انرژی (IEA) اعلام کرده است که اگرچه عرضه جهانی نفت خام پس از بازگشایی مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس تا حدی بهبود یافته، اما روند احیای ظرفیت پالایش بسیار کندتر بوده است. این نهاد بینالمللی تأکید کرده که کمبود گازوئیل اکنون از نگرانیهای قبلی درباره سوخت جت نیز فراتر رفته و به مهمترین چالش بازار انرژی تبدیل شده است.
برخی کشورها برای مقابله با این وضعیت، اقدامات اضطراری را آغاز کردهاند. چین محدودیتهای صادرات سوخت را برای ماه ژوئیه کاهش داده و به برخی پالایشگاههای خصوصی اجازه از سرگیری صادرات را داده است تا بخشی از کمبود عرضه در بازارهای آسیایی جبران شود. با این حال، بازار جهانی سوخت همچنان آسیبپذیر است و کاهش ذخایر راهبردی، اختلال در پالایشگاهها و ادامه تنشهای ژئوپلیتیکی، خطر بروز شوکهای قیمتی جدید را افزایش میدهد.
در صورت تداوم محدودیتهای صادراتی روسیه یا تشدید بحرانهای منطقهای، هزینههای حملونقل، تولید مواد غذایی و فعالیتهای صنعتی در بسیاری از کشورها با افزایش بیشتری مواجه خواهد شد.
